Porady zdrowotne

Reumatoidalne zapalenie stawów

Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS), czyli rheumatoid arthritis, znane jest także pod tradycyjną nazwą gościec przewlekle postępujący. Jest to przewlekła choroba zapalna, rozpoczynająca się od zapalenia błony maziowej stawu i prowadząca do zapalenia stawów, kaletek maziowych i pochewek ścięgnistych. Czasami mogą występować objawy ze strony innych narządów. Gościec należy do układowych chorób tkanki łącznej. Bardzo często – nawet jeśli jest leczony – prowadzi do inwalidztwa.

 

Reumatoidalne zapalenie stawów opis

Około 2 % populacji narażonych jest na gościec. Występuje on 3 razy częściej u kobiet niż u mężczyzn. Przeważają osoby w wieku 40-60 lat. Choroba może rozpocząć się w każdym wieku, ale najczęściej pierwsze objawy stwierdzamy między 25 a 35 rokiem życia. Przebiega najczęściej z okresami zaostrzeń i remisji, czyli ustąpienia objawów.

 

Zmiany patologiczne

Spowodowane przez RZS polegają na uszkodzeniu błony maziowej przez przewlekły proces zapalny. Konsekwencją jest uszkodzenie stawu i tkanek otaczających. W warunkach prawidłowych błona maziowa jest cienka. W przebiegu przewlekłego stanu zapalnego ulega ona pogrubieniu oraz tworzy liczne fałdy. Dochodzi do niszczenia chrząstki, torebki stawowej, więzadeł i trwałego zniekształcenia stawów. Dlatego dolegliwości stawowe są w przebiegu RZS najbardziej dokuczliwe. Charakterystyczne jest symetryczne zajęcie małych stawów ręki, nadgarstków, łokci, stopy. W okresie czynnego zapalenia występuje bolesność uciskowa stawów, często ich obrzęk i ograniczenie ruchomości.

 

Guzki reumatoidalne

guzki RZSGuzki reumatoidalne są ziarniniakami zbudowanymi z centralnego ogniska martwicy, otoczonego komórkami jednojądrzastymi, a najbardziej zewnętrznie znajdują się limfocyty i komórki plazmatyczne. Występują one u około 30% chorych – w ścięgnach i pod skórą, w miejscach narażonych na drażnienie lub ucisk (np. na powierzchni wyprostnej przedramienia). U niektórych chorych obserwujemy również zapalenie naczyń w obrębie skóry, nerwów lub narządów wewnętrznych. Zmianom stawowym i naczyniowym towarzyszyć mogą objawy nieswoiste: uczucie rozbicia, stany podgorączkowe, nadmierna potliwość, plamy barwnikowe na grzbiecie dłoni, zmatowienie paznokci i ich łamliwość, powiększenie węzłów chłonnych.

 

Leki roślinne stosowane w reumatoidalnym zapaleniu stawów (gośćcu):

 

Kora wierzby

Wierzba purpurowa

Już Dioskurides stosował korę wierzby w stanach zapalnych stawów. W roku 1830 Leroux wyizolował z kory Salix helix L., związek o charakterze fenolowym, i nazwał go salicyną. Farmakopea Polska VI podaje, że surowiec powinien zawierać nie mniej niż 1% glikozydów fenolowych, w przeliczeniu na salicynę. Jako źródło surowca zaleca korę młodych pędów wierzby białej (Salix alba L.), wierzby purpurowej (Salix purpurea L.) lub innych gatunków Salix L., zebraną na wiosnę, w okresie początkowej wegetacji, przed rozwojem liści. Badania fitochemiczne wykazały, że największa ilość związków salicylowych (aż 11%) występuje w korze wierzby purpurowej.

 

W innych gatunkach wierzb zawartość salicylanów jest niższa: Salix fragilis około 5%, Salix caprea 4%, Salix alba 2-3%. Salicyna jest prolekiem i dopiero w górnym odcinku jelita cienkiego ulega enzymatycznej hydrolizie do saligeniny (alkohol salicylowy), która jest dobrze wchłaniana do naczyń włosowatych i dopiero w wątrobie utleniana jest do kwasu salicylowego. Wykazuje on działanie przeciwzapalne (hamuje syntezę prostaglandyn), przeciwbólowe i przeciwgorączkowe. W przeciwieństwie do syntetycznych pochodnych kwasu salicylowego, nie obserwujemy uszkodzeń śluzówki przewodu pokarmowego.

 

Garbniki wykazują aktywność przeciwzapalną, przeciwbakteryjną, a także właściwości uszczelniające naczynia włosowate. Flawonoidy działają przeciwzapalnie, są naturalnymi antyoksydantami oraz prawdopodobnie wspomagają działanie salicylanów. W Polsce dostępne są standaryzowane preparaty zawierające korę wierzby (np. Salicortex), zawierające określoną ilość związków farmakologicznie czynnych.

 

 

Dzika róża (Rosa canina)

rozaOdpowiednie odmiany rosnące w Danii zawierają substancję o nazwie GOPO, która wykazuje działanie przeciwzapalne i przeciwbólowe w dolegliwościach stawowych, potwierdzone badaniami klinicznymi. GOPO jest galaktolipidem (galaktoza + kwasy tłuszczowe). W Polsce, w Czaplinku na Pomorzu, powstanie eksperymentalna plantacja gatunku, zawierającego odpowiednią ilość tego związku. Wysoka temperatura niszczy składniki odpowiedzialne za działanie i dlatego technologia przygotowania surowca musi uwzględnić niskie temperatury.

 

Przedstawiony został fragment artykułu “Reumatoidalne zapalenie stawów (RZS)”, lek. med., mgr farm. Jarosław Struczyński. Cały artykuł dostępny jest na stronie panacea.pl

 

Przeczytaj także:

Lecznicze właściwości wierzby

Lecznicze właściwości wierzby